Na początek o …uzależnieniu

„Kiedy spotkasz uratowanego alkoholika,

masz przed sobą bohatera.

Czyha w nim bowiem uśpiony wróg śmiertelny.

On, zaś trwa obciążony i kontynuje swą mozolną drogę przez świat,

w którym panuje kult picia,

wśród otoczenia, które go nie rozumie,

w społeczeństwie, które sądzi, że ma prawo z żałosną nienawiścią, spoglądać z góry,

jak na człowieka pośledniejszego gatunku,

powieważ ośmiela się on płynąć pod prąd alkoholowej rzeki.

Kiedy spotkasz kogoś takiego – wiedz,że to człowiek w bardzo dobrym gatunku”.   

Friedrich von Bodelschwing

 

 

W powszechnym rozumieniu uzależnienie (szczególnie od substancji psychoaktywnych) utożsamiane jest z negatwną oceną moralną. Ta, cały czas, popularna i nieprofesjonalna „koncepcja” sprowadza się do uproszczonych ocen, stawiających osoby ogarnięte nałogiem na równi ze złoczyńcami. Wynika to z błędnego założenia, że osoba sięgająca po alkohol lub narkotyki chce to robić i nie obchodzą ją problemy powodowane zażywaniem.                         „Każdy alkoholik to złodziej”, a „narkoman to lump”.

NIC BARDZIEJ MYLNEGO !!!!!

Sensem uzależnienia jest to, że człowiek mimo szkód i kłopotów nadal korzysta z substancji psychoaktywnych, a próby powstrzymywania się nie przynoszą powodzenia.

Czym więc jest zależność od substancji psychoaktywnych i kiedy mamy do czynienia z uzależnieniem?

Osoby sięgające po środki odurzające  wielokrotnie w swoim życiu zmieniają wzorzec spożywania, począwszy od abstynencji, poprzez picie o małym poziomie ryzyka lub okazjonalnym korzystaniu z narkotyku, po ich spożywanie ryzykowne lub szkodliwe. Niektóre z tych osób się uzależniają. Zmiany te mają charakter procesu – rodzaju podróży.  Ktoś kto obecnie korzysta z substancji psychoaktywnych na małym poziomie ryzyka może, w wyniku różnych okoliczności  zwiększyć te kontakty i zacząć spożywać je ryzykownie, szkodliwie, a nawet się uzależnić.  Inna osoba, obecnie używająca środków odurzających problemowo lub szkodliwie może  ograniczyć te kontakty lub stać się abstynentem. Abstynent może w każdym momencie podjąć kontakty z używką, a uzależniony zostać abstynentem.  Mamy więc do czynienia z „wędrówką” w obie strony. Najmniej prawdopodobnym scenariuszem (praktycznie nierealnym) jest ograniczenie spożycia (tzw. odzyskanie kontroli) przez osobę uzależnioną.

Światowa Organizacja Zdrowia proponuje zdefiniowanie wzorców spożycia  w następujący sposób:

W przypadku alkoholu

  • Abstynencja to całkowite powstrzymywanie się od picia alkoholu
  • Picie o niskim ryzyku wystąpienia szkód to wypijanie niewielkich dawek, nie powodujących problemów.
  • Ryzykowne spożycie alkoholu to picie nadmiernych ilości alkoholu (jednorazowo lub w określonym czasie) nie pociągające za sobą, w danym momencie negatywnych konsekwencji, ale mogące prowadzić do ich wystąpienia, jeśli obecny model nie zostanie zmieniony.
  • Szkodliwe picie alkoholu to spożywanie, które powoduje szkody zdrowotne i społeczne. Przy czym nie występują inne kryteria uzależnienia.
  • Uzależnienie to kompleks zjawisk fizjologicznych, nawykowych i poznawczych, gdzie picie alkoholu dominuje nad innymi zachowaniami. Głównym kryterium uzależnienia jest silne pragnienie alkoholu. Pozostałe kryteria to: zmiana tolerancji organizmu na alkohol, upośledzenie zdolności kontrolowania spożycia, fizjologiczne objawy zespołu abstynencyjnego,uporczywe picie lub wracanie do picia mimo oczywistości wystąpienia szkodliwych następstw, rezygnacja z innych źródeł przyjemności.

 

Ryzykowne spożywanie alkoholu, picie szkodliwe i uzależnienie wymagają interwencji (najczęściej pomocy terapeutyczej) i zmiany. Dla picia ryzykownego i szkodliwego alternatywą jest program ograniczenia (kontrolowania) picia, a w przypadku uzależnienia abstynencja.

 

W przypadku narkotyków :

 

  • Model używania eksperymentalnego
  • Model używania okazjonalnego
  • Model używania rekreacyjnego
  • Model używania funkcjonalnego
  • Model używania w celach samoleczenia
  • Model używania problemowego
  • Uzależnienie

 

Model używania eksperymentalnego

  • Przyczyną sięgania po narkotyk jest ciekawość, potrzeba sprawdzenia informacji o używce (przekonania się), chęć zaimponowania rówieśnikom lub przynależenia do grupy, presja rówieśnicza.
  • Suma doświadczeń wpływa na decyzję o powtarzaniu kontaktów z używką, zaprzestaniu jej używania lub kontynuacji poszukiwań Model używania okazjonalnego

Model używania okazjonalnego

  • Celem zażywania jest uzyskiwanie przyjemnych doznań, co oznacza, że sięganie po używkę ma charakter intencjonalny. Kontakty z nią odbywają się częściej i cechuje je powtarzalność.
  • Niski poziom szkód „zachęca” do dalszej konsumpcji, dając poczucie kontroli spożycia.

 

 

Model używania rekreacyjnego

Przez niektórych ekspertów określany jako  podtyp modelu używania         okazjonalnego. Charakteryzuje się regularnością kontaktów, ale ograniczoną do konkretnych dni lub wydarzeń. Intencją zażywania jest doznanie przyjemności, odprężenia.

 

Model używania funkcjonalnego

Celem konsumpcji narkotyku jest zwiększenie efektywności podejmowanych działań (wyższa skuteczność uczenia się, podniesienie wydajności pracy). Do najchętniej używanych należą narkotyki z grupy stymulantów. Objawy odstawienia substancji, po okresie jej używania, skłaniają wielu konsumentów do ponownego jej użycia lub skorzystania z innej.

Model używania w celach samoleczenia

  • Przyjmowanie substancji psychoaktywnych celem samodzielnego radzenie sobie z problemami zdrowotnymi, przede wszystkim o charakterze psychicznym (lęki, zaburzenia snu, depresje, nieśmiałość, objawy psychotyczne chorób psychicznych).
  • Inna grupa osób korzysta z używek celem łagodzenia objawów abstynenckich (po zaprzestaniu działania substancji wiodących)

Model używania problemowego

Regularne używanie substancji psychoaktywnych w sposób rodzący poważne problemy. Styl życia wyznaczany jest cyklami pozyskiwania i zażywania narkotyku.

Zakres opisanego terminu pokrywa się w dużej części z pojęciem nadużywanie substancji, definiowane jako zachowania przynoszące cierpienie lub upośledzające jakość życia.

 

Uzależnienie

  • Wzorzec – kontaktów z substancją psychoaktywną, gdzie przyjmowanie jej dominuje nad innymi, dotychczas ważnymi czynnościami życiowymi. Kryteria uzależnienia są zbliżone do opisanych w części dotyczącej alkoholu.

 

Wszystkie modele kontaktów z narkotykami wymagają interwencji (doboru poziomu oddziaływań profilaktyczych zależnego od grupy ryzyka) lub w przypadku uzależnienia leczenia czyli terapii. 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *